| Spomen obeležje Senćanske bitke 1697. godine |
 |
U toku Velikog turskog rata (1683-1699) u blizini Sente 11. septembra 1697. odigrala se velika bitka između austrijske i turske vojske. Austrijska vojska pod komandom Eugena Savojskog nanela je težak poraz turskoj vojsci kojom je komandovao sultan Mustafa II.
Tadašnja situacija u toku rata nagoveštavala je sigurnu Tursku pobedu jer je veliki broj austrijskih snaga bio na Rajni i u Italiji.
Preduzimajući nov pohod protiv Austrije, kako bi vratila izgubljene teritorije u Srednjoj Evropi, turska vojska (60.000) prešla je Dunav 19. avgusta kod Beograda i Pančeva i Tisu kod Titela i do 1. septembra izbila kod Kovilja. Pošto je odustao od planiranog pohoda na Petrovaradin, Mustafa II, krenuo je prema Segedinu i kod Sente započeo prelaz preko Tise prebacivajući artiljeriju i krupan prtljag. Primivši izveštaj da Turska vojska prelazi Tisu Eugen Savojski je ubrzao marš. U četiri sata popodne čitava Austrijska vojska je bila spremna za bitku.
Eugen Savojski odlučio je da sa 40.000 ljudi izvrši obuhvatni napad na turski mostobran sa 43 pešadijska bataljona i 48 topova u centru, 4 pešadijska bataljona, 53 eskadrona konjice i dva topa na desnom i 4 pešadijska bataljona, 59 eskadrona i 10 topova na levom krilu. Turska vojska je nastavila povlačenje preko Tise.
Bitka je počela turskom artiljerijskom vatrom na austrijski centar koji je bio u napadu u trenutku kada je bio u dometu topova. Dva sata kasnije napalo je i levo krilo austrijske vojske. Prodor turske konjica konjice duž reke bio je presečen. Desno krilo i centar pod jakom puščanom vatrom napredovala je dalje. Austrijske snage levog krila prodrle su u centar mostobrana i zauzele mesto prelaza. Tada je okruženoj turskoj vojsci na malom prostoru nanet strahovit poraz. Mnogi turci pokušali su da nađu spas preplivavajući Tisu ali su se podavili u njoj.
U ovoj bici poginulo je 27 paša. Pored njih ubijeni su janičarski aga i veliki vezir. Dok je sultan je uspeo sa 2.000 konjanika da pobegne u Temišvar.
Austrijski plen iznosio je 72 topa, 52.400 đuladi, 553 bombe, 505 buradi baruta, 48 pari talambasa, 500 doboša, 86 zastava, 400 malih zastava, 7 konjskih repova, 6.000 kola natovarenih minicijom i namirnicama, 5.000 konja, 6.000 kamila, 12.000 volova i bivola. Ostalo je prepušteno kao plen vojnicima.
Pobeda kod Sente presudno je uticala na ishod tog pohoda već i na rat u celini. Ovom pobedom Austrija je stvorila povoljne uslove za Karlovački mir 1699.
Prema austrijskim podacima u bici kod Sente poginulo je 30.000 turskih vojnika i oko 2000 austrijskih vojnika. |
| Spomen-obeležje Varadinske bitke 1716. godine - VEZIRAC |
 |
__Vezirac je brdo između Sremskih Karlovaca i Petrovaradina. To je zapravo fragment četvrte i najniže fruškogorske terase ispod koje se prostire lesna zaravan. Nadmorska visina brda iznosi 194 metara a relativna 40, tako da dominira prostorom ispred Petrovaradinske tvrđave.
__ Na prostoru od Vezirca do Petrovaradina, 5. avgusta 1716. godine odigrala se jedna od odlučujućih bitaka tokom Austrijsko-turskog rata 1716. - 1718. godine. Austrijska vojska (oko 76.000 ljudi) pod komandom Eugena Savojskog porazila je dvostruko brojniju vojsku (oko 120.000 ljudi) predvođenu velikim vezirom Damad Ali-pašom. Na Vezircu je bio razapet šator velikog vezira iz kog je on komandovao bitkom. Veliki vezir je u toku bitke bio ranjen i ubrzo je umro a kasnije je sahranjen je u beogradskoj tvrđavi. Ovo brdo je po njemu i dobilo ime Vezirac. Osim ovog, mnoga brda u okolini nose naziv kao sećanje na tu bitku (Puckaroš, Zanoš, Karagač, Alibegovac i Tatarsko brdo).
__Na Vezircu je 1902. godine podignut spomenik u sećanje na ovu bitku. Spomenik je nakon Drugog svetskog rata bio zapušten sve do 2006. godine kada je prostor oko njega uređen pred obeležavanje 290 godina bitke.
__Danas je Vezirac naselje koje pripada opštini Petrovaradin. Na Vezircu ima oko 150 kuća i vikendica. Do njega može da se dođe sa različitih strana: iz Bukovca, iz Sremskih Karlovaca putem od Tekija, sa Širina iz Petrovaradina, te Bukovačkim putem iz Petrovaradina. |
| KAPELA MIRA - Sremski Karlovci |
| |
__Karlovački mir je mir sklopljen u (Sremskim) Karlovcima 26. januara 1699, između Austrije i njenih saveznika na jednoj strani i Turske na drugoj (na kraju Velikog bečkog rata 1683-1699), uz posredovanje Engleske i Holandije. U ovom istorijskom događaju učestvovali su i predstavnici hrišćanske Svete liga, Rusije, Venecije i Poljske.
__Pregovori su počeli još 24. oktobra 1698. i prvi put u istoriji diplomatije odvijali su se za okruglim stolom, da niko nema primat u pročelju. Svaka od četiri delegacije ulazila je u većnicu (u improvizovanoj baraci) na svoja vrata, da ni tu ne bi bilo prvenstva nijedne strane.
Mir je zatražila Turska, posle nekoliko uzastopnih poraza u ratu sa Austrijom, počev onog pod Bečom 1683, pa do bitke kod Sente 1697, čime je označeno njeno definitivno povlačenje iz Srednje Evrope. Tih dana u Karlovcima i Petrovaradinskoj tvrđavi bilo je smešteno preko 150 ljudi, članova delegacija i onih što su ih opsluživali. Mnogi su bili pod razapetim šatorima u blizini većnice.
__Tursku je zastupao reisefendija Rami, Austriju grof Volfgang Etingen, Rusiju Prokopije Bogdanovič Voznicin, Poljsku Stanislav Malahovski, Veneciju Karlo Racini, Holandiju Jakob Kolier a Englesku ser Vilijem Pečet. Pregovarači su se sastajali 36 puta i konačno odlučili da potpišu mir, na dvadeset godina, 15 minuta pre ponoći "kada su zvezde imale pogodan položaj".
__Određene su nove granice između Austrije i Turske. Erdelj (Transilvanija), ostao je pod vlašću austrijskog cara, Banat, omeđen Morišom i Tisom, zadržala je Turska, od ušća Tise išla je granica pravom linijom prema Mitrovici, tako da je i donji Srem ostavljen Turcima, a dalje je Sava činila granicu od ušća Bosuta do Une, pa je Hrvatska, kao i Slavonija, Lika i Banija ušla u sastav Austrijske carevine. Venecija (Mletačka Republika) dobila je Moreju, Knin, Sinj, Vrgorac i Gabelu, a dobila je i obalski pojas od Herceg-Novog do Risna.
Određena je mešovita komisija da sprovede razgraničenje, a granicu je povukao austrijski visoku oficir Alozije Ferdinand Marsili. Karlovačkim mirom vraćeni su zarobljenici obe strane, Turska se obavezala da će sprečiti pogranične upade osobito hajduka i prebega, a omogućeno je austrijskim podanicima slobodno trgovanje po Turskoj., takođe je obezbeđena zaštita hrišćanskih hodočasnika u Palestini.
__Na mestu gde je potpisan Karlovački mir u Sremskim Karlovcima petrovaradinski franjevci su u nekadašnjoj većnici uredili bogomolju, da bi karlovački katolici podigli 1817. hram pod nazivom Kapela mira. |
|
